Ziemniak a zdrowie jelit

Ziemniaki to podstawowe warzywo korzeniowe, bogate w skrobię i błonnik, powszechnie spożywane na całym świecie. Zazwyczaj są dobrze tolerowane, ale ich wpływ na zdrowie jelit zależy od sposobu przygotowania, indywidualnej wrażliwości i kontekstu diety.

Potato
  • Ziemniaki są niskie w FODMAP po ugotowaniu i podaniu bez dodatków
  • Nie zawierają znaczących ilości histaminy ani nie uwalniają histaminy
  • Dostarczają błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny, wspierając zdrowie jelit
  • Ziemniaki należą do rodziny psiankowatych, co może być istotne przy niektórych wrażliwościach
  • Wysoka zawartość skrobi może wpływać na poziom cukru we krwi i fermentację w jelitach
  • Rzadko powodują alergie, ale mogą wystąpić reakcje krzyżowe u osób wrażliwych

Ziemniaki a zawartość FODMAP

Gotowane ziemniaki białe są uznawane za niskofodmapowe, dzięki czemu nadają się dla większości osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) lub wrażliwością na FODMAP. Przetworzone produkty ziemniaczane, takie jak chipsy czy frytki, mogą zawierać dodatkowe składniki o wysokiej zawartości FODMAP. Najlepiej wybierać proste, gotowane ziemniaki dla dobrej tolerancji jelitowej.

Ziemniak - Profil FODMAP
FODMAP Poziom Wytyczne dotyczące porcji
Monosacharydy (Fruktoza)
Niski
Disacharydy (Laktoza)
Niski
Fruktooligosacharydy (Fruktany)
Niski
Galaktooligosacharydy (GOS)
Niski
Poliole (Mannitol)
Niski
Poliole (Sorbitol)
Niski

Histamina i tolerancja ziemniaków

Ziemniaki nie zawierają znaczących ilości histaminy i nie są znane z wywoływania jej uwalniania ani blokowania DAO. Są więc bezpiecznym wyborem dla osób z nietolerancją histaminy. Jednak zepsute lub długo przechowywane ziemniaki mogą mieć wyższą zawartość amin, dlatego warto używać świeżych ziemniaków.

Ziemniak — Profil histaminy
Histamina i pokrewne Poziom Wytyczne dotyczące porcji
Poziom histaminy
Niski
  • ≤ 100 g = Niski
  • > 100 g = Niski
Inne aminy biogenne
Niski
  • ≤ 100 g = Niski
  • > 100 g = Niski
Uwalniacz histaminy
Niski
Inhibitor DAO
Niski

Zawartość błonnika w ziemniakach

Ziemniaki dostarczają około 2,2 grama błonnika na 100 gramów, w tym błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny. Błonnik ten wspiera regularność wypróżnień i odżywia korzystne bakterie jelitowe. Spożywanie ziemniaków ze skórką zwiększa ilość błonnika i może dodatkowo wspierać zdrowie jelit.

Ziemniak — Profil błonnika

Błonnik ogółem

2.20 g na 100 g
Rozpuszczalny: 0.40 g na 100 g (18.2%)
Nierozpuszczalny: 1.80 g na 100 g (81.8%)
Skrobia oporna
0.60 g na 100 g
Fruktany
0.10 g na 100 g

Skrobia i trawienie

Ziemniaki są bogate w skrobię, która jest łatwo trawiona przez większość osób. Część tej skrobi po ugotowaniu i schłodzeniu zamienia się w skrobię oporną, działającą jak prebiotyk i wspierającą bakterie jelitowe. Jednak duże ilości ziemniaków mogą powodować wzdęcia lub gazy u osób wrażliwych.

Ziemniaki jako psiankowate

Ziemniaki należą do rodziny psiankowatych, do której zaliczają się także pomidory, bakłażany i papryka. Większość osób dobrze toleruje psiankowate, ale osoby z chorobami autoimmunologicznymi lub wrażliwościami mogą reagować na związki obecne w tych warzywach. Objawy mogą obejmować dyskomfort trawienny lub bóle stawów.

Alergie i wrażliwości na ziemniaki

Alergia na ziemniaki jest rzadka, ale możliwa, zwłaszcza u osób z alergiami na inne warzywa. Objawy mogą obejmować swędzenie, obrzęk lub dolegliwości trawienne. Reakcje krzyżowe mogą wystąpić u osób uczulonych na lateks lub inne psiankowate. W razie podejrzenia reakcji należy skonsultować się z lekarzem.

Ziemniak — Profil alergenów
Główne alergeny UE
🌾
Zboża zawierające gluten
Brak
Szczegóły
  • Brak Pszenica / Orkisz
  • Brak Żyto
  • Brak Jęczmień
  • Brak Owies
🦐
Skorupiaki
Brak
Szczegóły
  • Brak Kraby
  • Brak Krewetki (duże)
  • Brak Krewetki
  • Brak Homary
  • Brak Raki
🥚
Jaja
Brak
🐟
Ryby
Brak
🥜
Orzeszki ziemne
Brak
🌱
Soja
Brak
🥛
Mleko
Brak
🌰
Orzechy
Brak
Szczegóły
  • Brak Migdały
  • Brak Orzechy brazylijskie
  • Brak Nerkowce
  • Brak Orzechy laskowe
  • Brak Orzechy makadamia
  • Brak Pekany
  • Brak Pistacje
  • Brak Orzechy włoskie
🍃
Seler
Brak
🧂
Gorczyca
Brak
🧈
Sezam
Brak
🧪
Dwutlenek siarki i siarczyny
Brak
🌼
Łubin
Brak
🐚
Mięczaki
Brak
Szczegóły
  • Brak Małże
  • Brak Omułki
  • Brak Ośmiornica
  • Brak Ostrygi
  • Brak Ślimaki
  • Brak Kałamarnica
Inne alergeny
🥥
Kokos
Brak
🍯
Miód
Brak
🧫
Drożdże
Brak

Metody przygotowania a tolerancja jelitowa

Sposób przygotowania ziemniaków wpływa na ich oddziaływanie na zdrowie jelit. Gotowane lub pieczone ziemniaki są zazwyczaj dobrze tolerowane, podczas gdy smażone lub przetworzone mogą być trudniejsze do strawienia i zawierać dodatkowe tłuszcze lub FODMAP. Zostawienie skórki zwiększa zawartość błonnika i składników odżywczych.

Najczęstsze pytania o ziemniaki i zdrowie jelit

Czy ziemniaki są niskofodmapowe?

Tak, proste gotowane ziemniaki są niskofodmapowe i odpowiednie dla większości osób z IBS.

Czy ziemniaki wywołują objawy nietolerancji histaminy?

Nie, ziemniaki nie zawierają dużo histaminy i są zazwyczaj bezpieczne przy nietolerancji histaminy.

Czy ziemniaki są dobrym źródłem błonnika?

Ziemniaki dostarczają błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny, szczególnie ze skórką.

Czy należy unikać ziemniaków przy wrażliwości na psiankowate?

W przypadku znanej wrażliwości na psiankowate należy ograniczyć lub unikać ziemniaków.

Czy ziemniaki mogą powodować wzdęcia lub gazy?

Duże ilości lub niektóre sposoby przygotowania mogą powodować wzdęcia u osób wrażliwych.